عکسهای قدیمی سرعین

ساقی غمگین - عکس، شعر و تاریخ

چند عکس از ساری سو

عکس از یونس ابی زاده

تعمیر آبگرم ساری سو بعد از انقلاب

بهمن، حاج ذوالفقار و کیوان علومی

عکس از مقدم سفیدی

ورودی آبگرم ساری سو قبل از تخریب

عکس از فیضی شکفته دل

+ نوشته شده در  سه شنبه 3 تیر1393ساعت 9:34  توسط وحید وطن پور  | 

چند عکس قدیمی

نمایی از هتل لاله و میدان گاومیش گلی

الله قلی کیشی زاده، حسین امانی و حسین محمدزاده

عکس از حسین امانی

 

گلعلی اروج پور، ادریس وطن پور، مروت محمدزاده و بشارت پرچمی

سوزعلی یعقوبی، ؟، عارف نجف پور

عکس از محمد نجف پور

+ نوشته شده در  سه شنبه 12 آذر1392ساعت 13:25  توسط وحید وطن پور  | 

چند عکس از آبگرم گاومیش گلی

 

گامیشلار گلی 1348- عکس از مهندس علیرضا مهاجر

گامیشلار گلی 1355- عکس از یونس ابی زاده

گامیشلار گلی 1359- عکس از ادریس وطن پور

+ نوشته شده در  پنجشنبه 18 خرداد1391ساعت 8:58  توسط وحید وطن پور  | 

یادی از حمام شفای سرعین

حمام شفای سرعین در سال 1343 بعد از سفر امیر عباس هویدا، نخست وزیر وقت و به توصیه ایشان توسط عبداله ابی زاده یکی از مالکین ساخته شد. هدف از این کار مدرنیزه کردن استفاده از آبگرمها بود.

Shafa bathroom

نمای ورودی حمام شفا در سال 1349

عکس از یونس ابی زاده

آقای هویدا برای اینکه ببیند که مردم از ساختار سنتی و یا مدرنیزه خوششان می آید، این پیشنهاد را دادند. بعد از ساخت این حمام وان دار که آب آن از آبگرمهای معدنی تأمین می شد، مسافرین استقبال خوبی نمودند و به همین جهت دستور داده شد تا آبدرمانی مدرنی در سال 1351 در سرعین شروع به ساخت گردد که کار اصلی احداث آن صورت گرفت ولی با انتقال قدرت از نظام شاهنشاهی به جمهوری اسلامی این پروژه به مدت 17 سال متوقف گردید و در سال 1372 تکمیل گردید که الان به نام آبدرمانی سبلان شناخته می گردد.

حمام شفا

محوطه حمام شفا- 1343

نمره!

نمره های حمام شفا- 1343

عکس از خسرو (یوسف) ابی زاده 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 29 تیر1390ساعت 9:3  توسط وحید وطن پور  | 

چند عکس از تعمیر آبگرم قره سو در حوالی سال 1355 توسط یونس ابی زاده

حدود دو سال قبل از انقلاب، اداره بهداشت به وضعیت آبگرم قره سو ایراد گرفت و آن را تعطیل کرد. مالک آبگرم که یونس ابی زاده بود، سریعاً اقدام به تعمیر آن نموده و حتی با استفاده از پمپ کردن آبگرم، در آن دوش بهداشتی نیز تعبیه کرد. بعد از انقلاب و گرفته شدن آبگرم ها به تملک دولت (شهرداری وقت) آبگرمها چند سالی بی نظمانه مدیریت شده و پمپ و ... نیز به سرقت رفت!!

در زیر عکسهایی از زمان تعمیر و محوطه آن نشان داده شده است. عکسها از یونس ابی زاده می باشد که گامهای بزرگی در پیشرفت سرعین برداشته است.

قهوه خانه قره سو

نمایی از ورودی آبگرم قره سو و قهوه خانه جلوی آن که توسط شیخ غلامعلی مختارپور مدیریت (!!) می شد.

ساخت استخر

ساخت استخرهای آبگرم قره سو

بازدید مسئولین اداره بهداشت از آبگرم تازه تعمیر شده

اداره بهداشت

عکسها از یونس ابی زاده

+ نوشته شده در  شنبه 10 اردیبهشت1390ساعت 18:55  توسط وحید وطن پور  | 

تاریخچه آبگرم بش باجیلار

آبگرم بش باجیلار یکی از قدیمیترین آبگرم های سرعین بوده که بین اهالی در قدیم به «دره لر سویی» معروف بوده است. وجه تسمیه نام آن به خاطر جوشیدن آبگرم از پنج مظهر در محل  چشمه بوده که به آن «پنج خواهر» یا همان بش باجیلار به زبان ترکی نسبت داده شده است.

در زمانهای قدیم، این آبگرم در داخل دره ای سرسبز قرار داشته است که اطراف آبگرم چمنزار و پر از درختان چنار و سپیدار بوده است. قدیمیترین عکس موجود که تا به حال از آبگرم بش باجیلار به دست آورده ام مربوط به سال 1344 می باشد که در کتاب «چشمه های آب معدنی ایران» تألیف دکتر محمد جواد جنیدی چاپ شده است.

عکس در سال 1344

عکس زیر مربوط به سال 1356 می باشد که کارگران شهرداری می خواستند راه بش باجیلار را باز کنند تا از آبگرم بهره برداری شود. ولی این کار صورت نپذیرفت.

سال 1356

سال 1356-عکس از شهرداری

این آبگرم بعد از انقلاب اسلامی تقریباً به صورت متروکه در آمد و فقط بعضی از اهالی از آن استفاده می کردند. در مصاحبه ای که در سال 1362 توسط ایرج شجاعی شهردار وقت با روزنامه اطلاعات صورت گرفته، وعده هایی در مورد بازسازی آبگرم بش باجیلار داده شده است. ولی کاری صورت نگرفت. تا اینکه در سال 1371 اداره امور آب استان شروع به ساخت مجمتع فعلی در این محل نمود.

اين مجتمع در سال ۱۳۷۳ با همت مسئولين استان و اداره كل امور آب استان با زير بناي ۱۵۰۰ متر مربع در قسمت شمالي سرعين افتتاح گرديد.

اين مجتمع داراي استخر بزرگي به مساحت ۲۸۸ متر مربع (به ابعاد 24 × 12 متر) با عمق 140-120 سانتي متر، تعداد ۶ دوش انفرادي اجباري با ديوارهاي كوتاه قوسي شكل با كاشيكاريهاي جالب، ۱۶ دوش عمومي در مقابل دوشهاي انفرادي، سوناي خشك و بخار هر كدام يك واحد، ۶ واحد آبگرم تحت فشار (جكوزي) در قسمت غربي استخر، حوضچه كلر در قسمت ورودي به استخر، رختكن، كفشداري قفل دار به ظرفيت ۱۰۰ نفر، نماز خانه با ظرفيت ۸۰ نفر، ورودي و خروجي مجزا گيشه فروش بليط، اتاق مديريت و ... می باشد. وجود اين امكانات در اين مجتمع اين آبدرماني را يكي از ممتازترين آبدرماني هاي كشور كرده است.

مساحت فضاي ساخته شده آن 1000 متر مربع و با احتساب پاركينگ در حدود 2500 متر مربع مي باشد كه حدود 400 متر مربع از مساحت كل آن به ساخت فضاهاي جانبي مانند دوش، رختكن و ساختمان اداري اختصاص يافته است.

آب اين مجتمع از ۵ دهنه چشمه اي كه در اين محل وجود دارد و پمپاژ مقداری از آب گاومیش گلی تأمين مي شود. آبدهي ۵ چشمه روي هم رفته ۱۳ ليتر در ثانيه به صورت دائمي و جوشان مي باشد. دماي آبگرم ۴۳ درجه سانتي گراد، ظاهري كدر، كمي ترش و كمي هم بودار است.

آنيونهای آب شامل بيكربنات، كلرور، سولفات و كاتيونها شامل كلسيم، منيزيم، سديم و پتاسيم می باشد. هدايت الكتريكي براي ۲۵ درجه حرارت ۱۲۰۰، pH آن 5/6 و مقدار مواد باقيمانده خشك از تبخير آب ۶۶۰ ميلي گرم در ليتر می باشد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 11 فروردین1390ساعت 20:48  توسط وحید وطن پور  | 

عکسی از آبگرم و امامزاده روستای آق مام

عکس زیر از عکسهای آقای علی خان والی اردبیل در سالهای 1890-1892 می باشد که از روستای آق مام، یکی از روستاهای شهرستان سرعین که متعلق به خانان تکله بوده، گرفته شده که در آن مسجد روستا، چشمه شمشیرخانه و امامزاده بالای تپه و البته اهالی دیده می شوند.

عکس ایمیل شده توسط مسعود اصانلو


+ نوشته شده در  دوشنبه 8 فروردین1390ساعت 14:7  توسط وحید وطن پور  | 

عکسی از آبگرم پهنلو در 120 سال پیش

عکس زیر نیز از عکسهای علی خان والی هست که احتمالاً مربوط به آّبگرم پهنلو می باشد.

عکس از سایت دانشگاه هاروارد

 

عکس زیر هم مربوط به آبگرم سردابه هست که در آن زمان گرفته شده است.


+ نوشته شده در  یکشنبه 29 اسفند1389ساعت 11:1  توسط وحید وطن پور  | 

عکسی از تعمیر آبگرم گاومیش گلی توسط مالکین سرعین

یکی از بحث هایی که در مورد آبگرم های سرعین بویژه آبگرم گاومیش گلی مطرح هست، اینست که این آبگرم را شیر و خورشید در سال 1329 دیوار کشی کرد و در آن استخر کنونی را ساخت یا مالکین سرعین بالاخص آقای ابیزاده. عده ای می گویند شیر و خورشید و عده ای هم آقای عسگر ابیزاده را بانی آن می دانند. هنوز این مطلب برای من قطعی نشده است.

عکس زیر در مورد بازسازی آّبگرم گاومیش گلی هست که در عکس آقای عسگر ابیزاده و عبداله امیری از مالکین سرعین دیده می شوند که یکی از مدارکی هست که نشان دهنده ساخت استخرها توسط مالکین هست.

عکس از حسین امانی

مرد ایستاده سمت راست سلطانعلی امانی می باشد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه 26 اسفند1389ساعت 20:58  توسط وحید وطن پور  | 

آبگرم قوتورسویی و ویلادره

عکس زیر مربوط به آبگرم قوتور سویی در سال 1364 می باشد. بعد از برگشت از کوه، آب تنی تو اون حال میده. اگرچه بعضی ها به خاطر بوی تخم مرغی آن ازش بدشون می یاد!!

عکس از کریم عباسی

عکس زیر هم مربوط به آب معدنی ویلادره هست که هنوز دیوار کشی نشده بود. اگر چه عکس زیاد گویا نیست!

عکس از علی عبدالله زاده

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1 بهمن1388ساعت 16:53  توسط وحید وطن پور  | 

چند عکس از آبگرمهای سرعین

آبگرم قهوه سویی در سال 1371

قهوه سویی و من

عکس از اردشیر کیشی زاده

 

آبگرم ژنرال در تاریخ 15/7/72

ژنرال 72

عکس از اسماعیل وطن پور

 

تعمیر  آبگرم قهوه سویی حدود سال 1367 توسط عبدالله کیشی زاده

قهوه سویی تعمیر

عکس از عبدالله کیشی زاده

+ نوشته شده در  دوشنبه 5 مرداد1388ساعت 9:31  توسط وحید وطن پور  | 

نمایی از ورودی آبگرمهای سرعین

عکس زیر مربوط به پله های ورودی قدیمی حمام شفا می باشد.

حمام شفا

عکس از حبیب کیشی زاده

ورودی آبگرم آب چشم به تاریخ 17/4/74- ورودی 300 ریال

ورودی آب چشم

عکس از اردشیر کیشی زاده

 

ورودی آبگرم ساری سو و قره سو به سال 1372- هنوز هم تغییری نکرده است!!- مخصوص پادرد و کمر درد!!

ساری سو ورودی

عکس از اردشیر کیشی زاده

 

دور نمایی از ورودی آبگرم ژنرال به تاریخ 15/7/72- چقدر اطراف آبگرم سرسبز بود؟

ژنرال

عکس از اسماعیل وطن پور

+ نوشته شده در  سه شنبه 30 تیر1388ساعت 9:23  توسط وحید وطن پور  | 

گاومیش گلی 1335

این عکس مربوط به سال ۱۳۳۵ آبگرم گاومیش گلی می باشد.

گاومیش گلی 1335

عکس از لطف الله ابیزاده

+ نوشته شده در  یکشنبه 28 تیر1388ساعت 12:28  توسط وحید وطن پور  | 

فرشاد پیوس

عکسی از گاومیش گلی

فرشاد پیوس

عکس از خان عمو وطن پور

میگن چهارمی از چپ فرشاد پیوس هست.

+ نوشته شده در  دوشنبه 8 تیر1388ساعت 12:27  توسط وحید وطن پور  | 

دو عکس از گاومیش گلی

عکس اول عکس معروفی هست که چند ساله تو سرعین هست و من نمی دونم از کجا آمده. اگه کسی اطلاع داره به من بگه (در بخش نظرات بنویسه)

1307

۳/۴/۸۸- آقای نادر ابراهیمی در بخش نظرات نوشته اند: عکس مورد نظر را بنده برای اولین بار حدود ده سال قبل در دفتر فنی فروغ - میدان شریعتی اردبیل دیدم وچند تا از آن کپی و به تعدادی از دوستان دادم.

عکس دوم هم مربوط به سال ۱۳۵۳ هست. روی دیوار نوشته شده "ویلا نو بهتر از همه جا". ویلا نو مسافرخانه آقای عسگر ابی زاده واقع در فلکه گاومیش گلی بود که چندین ساله بسته هست. )بالای مغازه شهرام کشی زاده)

1353-گاومیش گلی

عکس از علی مختاری

+ نوشته شده در  شنبه 17 اسفند1387ساعت 10:2  توسط وحید وطن پور  | 

گذری بر کتاب اردبیل در گذرگاه تاریخ

کتاب سه جلدی "اردبیل در گذرگاه تاریخ" نوشته "بابا صفری" بوده که در سال 1355 نوشته شده است.  ایشان از مسئولین شهری اردبیل بوده و سمتهایی مثل شهرداری اردبیل و مسئول حج و زیارت و ... را برعهده داشته است. ایشان همچنین از ترجمه کنندگان قران کریم نیز می باشد. ایشان در جلد اول به بررسی تاریخی اردبیل از عهد باستان تا زمان قبل از انقلاب می پردازد و به توضیح مسائل و آداب و رسومات فرهنگی اردبیل مثل چهارشنبه سوری و مراسم سوگواری و ... پرداخته است.

در جلد اول در پاورقی صفحه 13 در مورد سرعین چنین آمده است:

"سرعین قریه ای است در 20 کیلومتری اردبیل که به سبب آبهای گرم معدنی شهرت دارد. در این قریه، در پشت خانه های دهقانان، تپه مرتفعی است که از ریختن خاکستر تنورها در مدتی متجاوز از هزار سال بوجود آمده است. در سالهای اخیر سکنة آن دریافته اند که برای کاهگل مالی خانه ها و ساختن بناهای مورد نیاز، خاک این تپه استقامت زیادی دارد و از این جهت در بیست سال اخیر هر کسی که بفکر چنین کاری افتاده، قسمتی از دامنه های تپه را کنده و مورد استفاده قرار داده است.

چند سال پیش در آنجا دیواره قلعه کهنی پیدا شده و در قسمتی از آن خشتهایی که بطول 40 و ارتفاع 15 سانتی متر با ملاتهای گلی بر روی پایه های سنگی بکار رفته بود، ظاهر گشته بود که تأسفاً دهقانان بدون توجه به اهمیت تاریخی آنها، بنام آنکه خاک آنها دوام بیشتری دارد آنرا نیز خراب کردند. با اینحال این تپه هم اکنون پا برجاست و روزی که حفاری علمی در آن صورت گیرد، قسمت هایی از تاریخ گذشته این حدود را روشن خواهد نمود. لازم به یاد آوری هست که این خشتها از حیث شکل و اندازه شبیه خشتهایی بود که در دیوار معروف کرمانشاه بین آن شهر و طاق بستان به چشم می خورد و متعلق به دوره ساسانیان میباشد."

تپه آناهیتا سرعین

عکس از عظیم کیشی زاده

جلد دوم بیشتر مربوط به آثار تاریخی اردبیل می باشد و من مطلبی در مورد سرعین ندیدم.

جلد سوم که بعد از انقلاب نوشته شده است، به فصلهای متنوعی تقسیم بندی شده است. مثل فرقه دموکرات آدربایجان، اردبیل از آغاز پیدایش فرقه تا سقوط حکومت ملی آذربایجان، بازیها و تفریحات سالم اردبیلیها و ... . در فصلی از این کتاب به بررسی آبهای معدنی اردبیل پرداخته شده است. صفحات 416 تا 425 به آبهای گرم سرعین اختصاص دارد. مطالب زیادی گفته شده که در کتابهایی که قبلاً بررسی کرده ام، مفصلتر آمده بود. اما مطالب جالبی آورده شده است که من به صورت گلچین در زیر می آورم:

"قریه سرعین مرکب از تقریباً 250 خانه روستایی است. ولی از ربع قرن پیش که آبهای معدنی آن شهرت یافته و مخصوصاً مرکز ییلاقی مهمی در تابستانها شده است، بناهای زیادی احداث گردیده و در فاصله بین آبادی قریه و دورترین چشمه های موجود بنام «پِهِنلی سو» که بالغ بر 600 متر می شود، خانه های نوینی به صورت مسافرخانه، ولی نه با اصول مهندسی ساخته شده است. تعداد اتاقهای این بناهای جدید در سال 1357 خورشیدی بالغ بر 2300 باب بوده است."

"گاومیش گوئلی تا سی سال پیش گودی بی جداری در میان دره بود و آب چشمه در آن گودی بصورت برکه ای جمع می گشت و مازاد آن از گوشه ای در سمت جنوب شرقی وارد نهری می شد و بفاصله یکصد و پنجاه متری آسیابی را می گردانید. این آسیاب در آن ایام گرانبهاترین آسیابهای آبی صفحه آذربایجان به حساب می آمد زیرا که بر خلاف آسابهای دیگر، آب آن در زمستان یخ نمی زد.

گاومیش گلی در سال 1320

 از ربع قرن پیش دور این برکه دیواری کشیده شده و حوضچه ای بمساحت تقریبی 400 متر مربع بوجود آمده استکه با عمق یک متری، محل استحمام مراجعین می باشد. در سال 1332 خورشیدی قرار بود در کنار این آب، حمام بزرگی احداث شود و استفاده از آن بطریق بهداشتی صورت گیرد ولی اقدامات مالکان دهکده و رأی ناصواب قاضی مربوطه در دادگاه، از این کار خیر جلوگیری کرد."

در پاورقی این صفحه (418) آمده است:

"در آن تاریخ نگارنده شهرداری اردبیل را بر عهده داشت. چون آبهای معدنی خارج از مالکیت اشخاص و متعلق به جامعه بود، درصدد تأمین موجبات استفاده صحیح عمومی از آن آبها بر آمد و چون آبها در خارج از حوزه عملکرد شهرداری بود، از این رو اعتبار بالنسبه مکفی از طریق شیر و خورشید سرخ برای احداث حمام بهداشتی منظور گردید و شهرداری برای مباشرت امر در نظر گرفته شد. در نتیجه برای رفتن به آنجا جاده مورد اطمینانی انتخاب گردید و مقدماتی نیز فراهم گردید تا وسایل راحتی در اختیار مسافرین دهکده گذاشته شود. ولی برخی از مالکان آنجا که ورزیدگی در ارجاع امور به دادگستری داشتند، به دادگاه متوسل گشتند و سر انجام در قبال یک رشته اقدامات ناصواب، قاضی دادگاه را وادار به صدور رأی در باب مالکیت این آبها برای خود کردند. شایعه در آن ایام بر آن بود که این حکم در برابر فقط نهصد تومانی که به قاضی مذکور داده شده بود، صادر گردیده است."

در جایی دیگر آمده است:

"در برنامه پنج ساله پنجم ایران (شاهنشاهی)، طرحی در زمینه احداث حمام و مسافرخانه های جدید در این دهکده به تصویب رسید و مبلغ در حدود 3500 ملیون ریال برای اجاره مرحلة اول آن برآورد گردید و مقدمات احداث برخی از بناهای مورد نظر فراهم گشت و قسمتی از آنها نیز آغاز شد تا این دهکده به صورت مرکز جهانگردی زیبای جهانی در آید و وسایل استراحت مراجعن، در سطحی همتراز و بلکه بالاتر از مراکزمشابه آن در دنیا فراهم شود. این طرح در چند مرحله بود و هر مرحله زمان اجرائی حساب شده ای داشت. طرح در سال 2000 میلادی به پایان می رسید و سرعین یکی از بزرگترین و مجهزترین مراکز جهانگردی می شد. اما با دگرگونی اوضاع (انقلاب اسلامی) این کار متوقف گشت و استخوان بندی فلزی برخی از بناها که نصب شده بود، به همان شکل باقی ماند."

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 12 اسفند1387ساعت 14:8  توسط وحید وطن پور  | 

چها راه گاومیش گلی

عکس زیر حدوداً مربوط به سالهای 1340 تا 1345 می باشد (با توجه به سن کنونی اشخاص در عکس حدس می زنم) که آبگرم گاومیش گلی و اطراف آن را نشان می دهد. این عکس از طرف زمینهای آبدرمانی گرفته شده و تقریباً زمین اطراف آبگرم هم باتلاق مانند بوده است و آن طرفها هم باغ می باشد. ورودی آبگرم از طرف چپ بوده (بر عکس امروز که از سمت راست می باشد) و جاده خاکی ماشین رو هم داشته است.

عکس از ماشا الله وطن پور

اشخاص در عکس: بالا عمو وطن پور (پیراهن سفید)، محرم و جمال وطن پور، احتمالاً طاهر عزتی

جالب اینکه روی دیوار آبگرم نوشته شده است که "خوش آمدید- آبگرم خشنود". چرا خشنود من نمی دانم و باید در موردش تحقیق کنم.

+ نوشته شده در  جمعه 25 بهمن1387ساعت 12:1  توسط وحید وطن پور  | 

نگاه اجمالی به کتاب شناخت آب معدنی و چشمه های معدنی ایران

کتاب شناخت آب معدنی و چشمه های معدنی ایران نوشته دکتر محمد رضا غفوری استاد دانشگاه تهران و چاپ انتشارات دانشگاه تهران در آذر ماه 1366 می باشد. ولی عکسهای گرفته شده از سرعین مربوط به سال 1348 می باشد.

شناخت آب معدنی

در این کتاب بر خلاف عنوان کتاب، بیشتر به جنبه علمی و آب درمانی پرداخته شده است تا به معرفی آبهای معدنی ایران. به همین جهت تقسیم بندی آبهای معدنی بر اساس ترکیب شیمیایی بوده نه بر اساس توزیع جغرافیایی. فصل اول این کتاب مربوط به تعاریف و تقسیم بندی و ... بوده و فصل دوم به معرفی آبهای معدنی ایران پرداخته است.

آبهای گرم سرعین در گروه آبهای بیکربناته سدیک و کلروره کلسیک قرار گرفته است. هیچ توضیحی در مورد مکان و تاریخچه و ساخت آبها داده نشده است و فقط توضیح مختصری در مورد منشأ چشمه ها و چند عکس با کیفیت پایین آورده شده است. صفحات 75 تا 81 در مورد سرعین می باشد.

گاومیش گلی سرعین-1348

عکس آبگرم گاومیش گلی در سال 1348

"چشمه های معدنی سرعین اردبیل به فاصله تقریبی 30 کیلومتری غرب اردبیل و در جنوب قله سبلان از زمین خارج می شوند. غالب این دسته آبها گرم با آبدهی فراوان بوده و از آنها به منظور استحمام استفاده می شود.

بر طبق نقشه زمین شناسی 000/500، 2/1 شرکت ملی نفت ایران محل خروج چشمه های معدنی سرعین بر روی زمینهای آبرفتی اواخر دوران سوم و اوائل دوران چهارم که در برخی نواحی آن همراه با چین خوردگی می باشد، قرار گرفته است. این تشکیلات در غرب مجاور با سنگهای آذرین خروجی حاصل فعالیتهای آتشفشانی سبلان می باشد. در اطراف آتشفشانهای جدید غالباً به سبب فعال بودن عملیاتهای زیر زمینی و مجاورت با سطح زمین، ایجاد عوارض خارجی می کند که یکی از آنها پدیدار ساختن چشمه های آبگرم است. در این منطقه نیز به سبب وضع خاص مجاورت رسوبات آبرفتی جدید با تشکیلات آذرین اطراف سبلان، سفره های آبگرم و رگه های احتمالی آبهای عمق ایجاد شده است.

آب چشمه سرعین از دسته آبهای بیکربناته سدیک و کلروره کلسیک می باشد. خواص درمانی این نوع آبها چنین است که استحمام در آنها دارای اثرات آرام بخش بوده و دردهای عصبی، رماتیسمی و عصبی مفصلی را تسکین می دهد. "

قره سو-1348

احتمالاً آبگرم قره سو در 1348 

ساری سو-1348

آبگرم ساری سو در ۱۳۴۸

آبگرم ژنرال-1348

آبگرم ژنرال سرعین در سال ۱۳۴۸

آب چشم سرد-1348

آب چشم سرد در سال ۱۳۴۸

+ نوشته شده در  دوشنبه 30 دی1387ساعت 12:11  توسط وحید وطن پور  | 

تأملی بر کتاب چشمه های معدنی ایران

کتاب "چشمه های معدنی ایران" نوشته دکتر محمد جواد جنیدی از اساتید فقید دانشکده داروسازی دانشگاه تبریز بوده و چاپ انتشارات دانشگاه تبریز در تیر ماه 1348 می باشد.  

چشمه هاي معدني سرعين

در این کتاب ابتدا به تعریف و طبقه بندی و موارد استعمال و کاربردهای طبی آبهای معدنی سرد و گرم پرداخته و سپس شروع به معرفی آبهای معدنی ایران کرده است. ابتدا استان مرکزی، مازندران، گیلان و چهارمین استان آذربایجان شرقی را معرفی و در نهایت به بررسی آبهای آذربایجان غربی پرداخته شده است.

در اولین بخش قسمت استان آذربایجان شرقی به معرفی آبهای معدنی سرعین یا سرقین پرداخته است که شامل صفحات 238 تا 246 می باشد. بعد در صفحات 247 تا 250 به معرفی چشمه های بیله دره و در ادامه به معرفی سردابه، بوشلی، قوتور سو و ... پرداخته شده است.

در این کتاب در مورد سرعین چنین آمده است:

"سرعین یا سرقین دهی است از دهستان «ایردیموسی» از شهرستان اردبیل که در باختر آن شهر واقع شده است. در 22 کیلومتری جاده شوسه اردبیل-تبریز (در جهت تبریز) و مقابل قشلاق سوم جاده فرعی بطرف شمال منشعب می شود که پس از ده کیلومتر به سرعین میرسد. در سرعین چشمه های گرم متعدد و یک چشمه معدنی سرد وجود دارد. (شکل 154)".

نقشه سرعين در 1344

از این پاراگراف می توان فهمید که در سال 1344 (نویسنده در سال شهریور ماه 1344 از سرعین بازدید کرده است) سرعین دهی از دهستان خان نشین اردی موسی بوده است و منظور از چشمه سرد نیز چشمه آب چشم می باشد. با توجه به نقشه خیابانهای سرعین، هنوز خیابان ژنرال یا خیابان جلوی هتل لاله بازگشایی نشده بود.

بعد شروع به معرفی تک تک چشمه ها نموده است.

"آب گرم قره سو: برای این چشمه دو حوض ساخته اند که مجاور یکدیگر هستند و دیواره ای به ضخامت 20 سانتی متر آن دو را از یکدیگر جدا میسازد. حوض ها به ترتیب 5×2/1 و 3/5 × 5 متر هستند و آبگرم از حوض اول در حوض دوم میریزد و این دو حوض با دیوار محصور شده اند.

درجه حرارت آب گرم در حوض 41 درجه، pH آن 6 و هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1450 و آبده آن در حدود 5/1 لیتر در ثانیه است.

آب گرم ساری سو: در نزدیکی آبگرم قره سو واقع شده است. آب گرم بوسیله لوله سمنتی از زمین تا مجاور حوض هدایت میشود و سپس از مجرای رو بازی به طول یک متر به حوضی میریزد که 65/7 متر طول و 10/2 متر عرض دارد. آب گرم از این حوض به حوض مجاور بطول 65/7 و عرض 6 متر میریزد. دیواره ای به ضخامت 25 سانتی متر این دو حوض را از یکدیگر جدا میکند. این دو حوض در چهار دیواری محصور شده اند.

درجه حرارت آب در مظهر 47 درجه و در حوض 44 درجه است. آبده آن در حدود 3 لیتر در ثانیه است.

در شمال این دو حوض و در کنار دیوار، لوله سمنتی عمودی برای خروج گازهای چشمه تعبیه شده و اطراف دو چشمه قره سو و ساری سو را رسوبهای آبرفتی پوشانیده است."

ساري سو در سال 1344

نمایی از آبگرم ساری سو در سال 1344 

با توجه به توضیحات داده شده جالب هست که از سال 1344 تا الان هیچ تغییری در ساختمان احداثی آبگرمها صورت نگرفته است و گویی که نویسنده کتاب همین امسال از آبگرمها بازدید نموده است. در کتاب "آبهای معدنی آذربایجان و ..." به تاریخ 1329 از این دو چشمه به نامهای حصار نام برده شده بود اما در سال 1344 به نامهای امروزی بوده و تغییراتی نسبت به سال 1329 در آن ایجاد شده است.

 "آب گرم گاومیش گلی: چشمه گاومیش گلی پر آب ترین چشمه های این ناحیه است. استخری به طول 1/24 و عرض 7/16 برای آن ساخته و دور استخر را با دیوار محصور کرده اند. آب از چند نقطه کف استخر با گاز خارج مشود و از چند نقطه ضلع شرقی به خارج جریان می یابد.

درجه حرارت آب در استخر 45 درجه است. آبده آن در حدود 30 لیتر در ثانیه است ولی پس از خروج از استخر و جریان یافتن به علت زاینده بودن اراف بستر میزان آب به تدریج زیادتر میشود."

گاوميش گلي در سال 1344

دور نمایی از اطراف آبگرم گاومیش گلی در سال 1344

همانطوریکه از شکل 156 مشاهده می گردد در اطراف گاومیش گلی در سال 1344 ساختمانی احداث نگردیده بود و چند اتاق در محل کنونی ویلای سرعین مربوط به «جعفر حسینی» دیده میشود.

 "آب گرم گنرال: از کف حوضی تقریباً داره ای شکل به قطر 2/5 متر خارج می شود. این حوض را با دیوار محصور کرده اند. آب حوض از قسمت جنوبی به خارج جریان می یابد و وارد دره سرعین میشود و با آب سایر چشمه ها مخلوط میگردد."

ژنرال در 1344

آبگرم ژنرال سرعین در سال 1344

"آب چشم: این چشمه در حیاط قهوه خانه همت واقع شده است و حوضچه سمنتی به طول 6/1 و عرض 5/1 برای آن ساخته اند. مقدار آب این چشمه خیلی کم و در حدود 6 لیتر در دقیقه است و از دو نقطه کف حوضچه با مقدار قابل توجهی گاز کربنیک و هوا با فشار خارج می شود. آب از مجرای باریکی که در قسمت جنوبی حوضچه است جریان می یابد و به حوضچه کوچکتری میریزد و از آن بخارج جریان پیدا می کند."

 آب چشم سرد

نمای آب چشم سرد در سال 1344

البته در سالهای بعد روی این چشمه کوچک حفاظ شیشه ای کشیده شده بود که هنگام ساخت منبع آب بش باجیلار این حفاظ را تخریب کردند و عملاً از آب چشم هیچ استفاده ای نمی شد.

 آب چشم

عکس آب چشم از شهرام کشی زاده

آب چشم در 1386 

عکس آب چشم سرد در تاریخ 8/86 که مخروبه مانده بود.

 "آب گرم قهوه خانه همت: در این قهوه خانه علاوه بر آب چشم، چشمه دیگری وجود دارد که آب آن گرم است. دو حوض  برای این چشمه ساخته اند. اندازه یکی 45/3 × 70/3  و اندازه دیگری 45/3  × 2 متر است و بوسیله دیواری بضخامت 30 سانتی متر از یکدیگر جدا شده اند. آب از حوض کوچکتر به حوض بزرگتر میریزد و از مجرایی که در جنوب شرقی حوض بزرگتر قرار دارد، بخارج جریان دارد. آبده این چشمه در حدود یک لیتر در ثانیه است.

آب چشم گرم در 1344 

آب گرم قهوه خانه ممتاز (یعقوب): این قهوه خانه مجاور قهوه خانه همت است و در آن یک چشمه آب گرم یافت میشود. مانند آب گرم قهوه خانه همت دو حوض بهمان ترتیب برای آن ساخته اند. اندازه حوضها 10/2 × 90/2 متر و 90/2 × 80/7 متر است و دیواره بین دو حوض 15 سانتی متر ضخامت دارد. آب گرم بوسیله لوله سیمانی از زمین بالا می آید و در حوض کوچکتر میریزد. درجه حرارت آب در مظهر 47 درجه است. آبده این چشمه در حدود 2 لیتر در ثانیه است.

آب گرم بش باجیلار: این آب گرم به فاصله تقریبی سیصد متر در قسمت جنوبی چشمه های قهوه خانه های همت و ممتاز واقع شده است."

 بش باجيلار در 1344

دور نمایی از آبگرم بش باجیلار در سال 1344

در آخرین بخش مربوط به قسمت سرعین این کتاب توضیحاتی کلی در مورد آبگرمها آمده است:

"ارتفاع چشمه های معدنی سرعین از سطح دریا در حدود 1350 متر است. نتیجه بررسی و آزمایش چشمه های معدنی در جدول صفحه 246 خلاصه شده و آبهای گرم سرعین در ردیف آبهای کلرو بیکربناته کلسیک گازدار و خیلی گرم است که مقدار قابل توجهی سیلیس دارند. با در نظر گرفتن هدایت الکتریکی، میزان املاح و باقیمانده خشک آنها بنظر میرسد که همه آنها یک منشأ دارند و آب اصلی یک آب گرم با منشأ عمیق است که در مسیر بالاتر مقداری کربنات کلسیم را بصورت بیکربنات کلسیم در خود حل می کند. "

 جدول ويژگيهاي هاي سرعين

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 23 دی1387ساعت 11:22  توسط وحید وطن پور  | 

چند عکس دیگر از آبگرم قهوه سویی قدیم


عکسها از حبیب کیشی زاده

+ نوشته شده در  شنبه 30 آذر1387ساعت 14:12  توسط وحید وطن پور  | 

عکسهای باز سازی آبگرم قهوه سویی در قدیم

عکس زیر حدوداً مربوط به سال 1355 است که دارند استخر آبگره قهوه سویی در سرعین را ترمیم می کنند. اگه اشخاص تو عکس رو شناختید، اسمشون رو در قسمت نظرات بنویسید.

عکس از عبدالله کیشی زاده

 در حوالی سال 65-66 قهوه خانه آبگرم قهوه سویی آتیش گرفت که عکسهای زیر بازسازی آن را نشان می دهد.

عکس از عبدالله کیشی زاده

 

عکس از عبدالله کیشی زاده

 

این هم عکسی از جلوی آبگرم قهوه سویی و خیابان آن.

عکس از اردشیر کیشی زاده

+ نوشته شده در  سه شنبه 26 آذر1387ساعت 10:56  توسط وحید وطن پور  | 

تأملی بر کتاب آبهای معدنی آذربایجان و آب و لجن دریاچه رضائیه

سلام

این کتاب (در حقیقت یک مقاله که در چهارمین کنگره پزشکی ایران که در شهر رامسر در سال 1334 برگزار شده بود)، نوشته دکتر صادق مقدم استاد دانشکده پزشکی و داروسازی می باشد که توسط انتشارات اداره املاک و مستغلات پهلوی به چاپ رسیده است.

آبهای معدنی آذربایجان

من در مدت دو سالی که دارم مطالب مربوط به تاریخچه آبگرمها رو جمع می کنم، مطلبی از این قدیمی تر پیدا نکرده ام

.

جالب اینکه نویسنده این کتاب را به ملکه ثریا همسر شاه که برگزارکننده کنگره بوده است، تقدیم کرده است

:

دستخط

صفحات 7 تا 16 این کتاب مربوط به آبگرمهای سرعین می باشد. جالب اینکه اسم سرعین به صورت سرائین نوشته شده است نه سرقین. مطلب مهم دیگر اینکه سرائین اولین جایی است که شروع به بحث درباره آن شده است که اهمیت آبگرمهای سرعین در آذربایجان را نشان می دهد.

آذربایجان

در این کتاب چشمه ها به صورت زیر نامگذاری شده است:

نام قدیم

نام جدید

گاومیش کلی

گاومیش گؤلی

چشمه های حصار

(دو چشمه)

قره سو و ساری سو

چشمه گه نرال

ژنرال

چشمه های بش باجی لار

(پنج خواهران) (دو چشمه)

بش باجیلار

چشمه های حمام

(دو چشمه)

؟؟؟

چشمه قهوه خانه یعقوب

قهوه سویی

چشمه قهوه خانه همت

آب چشم

چشمه پهن

پهن لو

در مورد منشأ آبگرمها چنین آمده است:

این چشمه ها (باستثنای چشمه قهوه خانه همت) تمامی گرم هستند و ظاهراً مبدأ زیرزمینی آنها یکسان میباشد. ولی چون از شکافهای مختلفی از زمین خارج میشوند، بر حسب زیادی و یا کمی مقدار آب و دوری یا نزدیکی مبدأ زیر زمینی تا جایگاهی که چشمه آفتابی می شود، و همچنین در اثر نفوذ آبهای سطحی تغییراتی در اندازه گرمی آبها و بعضی ترکیبات آن حاصل میشود. علاوه بر چشمه های نامبرده، از اکثر نقاط این منطقهاز شکافهای زمین گاز انیدریک کاربونیک (CO2) وآب کانی خارج میگردد."

گاومیش گلی

چشمه گاومیش گلی در سال

1329 دیوار نداشته است که دیوار و سکوی کناری در عکس زیر در سال 1330 توسط جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران احداث گردیده است:

هلال احمر

در این کتاب از دو چشمه به نام حصار مردانه و زنانه نامبرده شده است که به نظر من قره سو و ساری سو می باشد. جالب اینکه از "دهکده حصار" صحبت شده است:

"دهکده حصار قسمتی از آبادی دهستان سرائین است و خرده مالک میباشد و در حدود پانصد نفر جمعیت دارد. در این دهکده دو چشمه آب گرم وجود دارد که یکی به نام چشمه حصار مردانه و دیگری بنام چشمه حصار زنانه خوانده میشود. این دو چشمه که ظاهراً یکسان میباشند، در مغرب چشمه گاومیش گلی بفاصلة تقریباً پانصد متر از چشمه نامبرده قرار دارند و جایگاه آنها در حدود ده متر از آن مرتفع تر میباشد.

آب چشمه مردانه با گاز زیاد در ارتفاع تقریباً

1600 متر از زمین بیرون آمده و پس از عبور از جوئی به طول 5 متر وارد استخری میگردد و فاضل آن بوسیله مجرائی به پایین دره جریان می یابد. این استخر که بابعاد 3×10 و گودی یک متر میباشد، اختصاص به آب تنی مردها دارد و محصور نیست. مقدار آّب این چشمه در حدود 10 لیتر در ثانیه میباشد.

چشمه زنانه کمی پایین تر از چشمه مردانه در محوطه محصوری بابعاد

10×8 از زمین خارج شده و پس از عبور از جوی روپوشیده کوتاهی وارد گودالی بابعاد 5×5 شده و بوسیله مجرائی فاضل آن به پایین دره جریان می یابد. در اطراف این محوطه دیوار چینه به بلندی دو متر کشیده اند تا زنهاییکه در هوای آزاد آب تنی مینمایند دیده نشوند.

مقدار آب این چشمه در حدود دو لیتر در ثانیه و اندازه گرمی آن 39 درجه است.

دوستان اگر مطلبی در مورد "حصار" شنیده اند، به من هم بگویند.

عکس آبگرم ژنرال در سال 1332:

ژنرال

در مورد آبگرم بش باجیلار، گفته شده است که دو چشمه در نزدیکی هم بوده و به نام "چشمه های دره لر" نیز موسوم می باشد.

در مورد چشمه های حمام چنین آمده است:

این دو چشمه در مغرب چشمه گاومیش گلی در کنار جاده کمی دورتر از قهوه خانه یعقوب قرار دارند.

آب این دو چشمه از دو چاله بابعاد 3×3 از زمین خارج میشود. مقدار آب این دو چشمه ها در حدود یک لیتر در ثانیه و اندازه گرمی آنها 42 درجه میباشد. در محوطه اطراف این گودالها چهار دیواری از چینه کشیده و روی آنرا پوشانیده اند که کی حمام مردانه و دیگری حمام زنانه ده را تشکیل می دهد."

به نظر من این دو چشمه احتمالاً همان آبگرمهای یول سویی و مرده شور خانه می باشد که اولاً در کنار جاده بودند و کمی هم از قهوه سویی دورتر و مقدار آب نیز کم میباشد.

چشمه قهوه خانه یعقوب

قهوه خانه یعقوب، در قسمت بالای دهستان سرائین در کنار جاده قرار داردو از یک تالار عمومی و یک ایوان و دو اطاق خصوصی و یک باغچه بمساحت تقریباً هزار متر تشکیل یافته است.

این قهوه خانه، مهمترین مهمانخانه و مسافرخانه سرائین بشمار می رود

. در باغچه این قهوه خانه یکی از چشمه های آب کانی از زمین خارج میگردد. این چشمه در وضعیت کنونی قابل استفاده ترین آب گرم سرائین است. از این لحاظ که چشمه در داخل باغچه کوچک محصوری قرار گرفته و در مظهر آن استخر سیمانی بسار تمیزی ساخته اند و چون برای آب تنی در آن بایستی مبلغ 3 ریال ب قهوه چی پرداخت، فقط طبقه نسبتاً متمکن از آن استفاده می نمایند. در سال 1332 ساختمان ساده و تمیزی در اطراف حوض سیمانی بنا شده است. آب تنی در این چشمه، نیمی از روز برای مردان و نیم دیگر برای زنان به طور متناوب با چشمه ژنرال تخصیص داده شده است.

قهوه سویی

چشمه قهوه خانه یعقوب در شمال چشمه گاومیش گلی قرار دارد و فاصله آن تا چشمه نامبرده در حدود یک کیلومتر است

. ارتفاع سرچشمه از سطح دریا ر حدود 1600 متر میباشد. آب این چشمه از سه شکاف از زمین خارج میشود. شکاف اول در کنار دیوار قرار دارد. آب پس از عبور از جوی روپوشیده بطول 5 متر داخل استخر سیمانی میشود. درج حرارت آب در محلی که وارد استخر میشود 5/45 درجه است. شکاف دوم که از حیث مقدار آب از چشمه اول بیشتر است، در داخل استخر در کنار بدنه آن قرار دارد. درجه حرارت این چشمه در جایگاهی که از زمین خارج میگرد 46 درجه است. شکاف سوم در کف استخر قرار دارد و آب کمی از آن خارج می گردد. مقدار آب این سه شکاف جمعاً در حدود 2 لیتر در ثانیه میباشد.

ابعاد استخر

8×4 متر و گودی آن یک متر و نیم است. این استخر از بالا به پایین بدو قسمت تقسیم میشود: قسمت اول که آب از آن میجوشد کوچکتر و قسمت دوم قدری بزرگتر است. ....

در کنار این استخر سکوی تمیزی از سیمان ساخته شده که بمنزله رخت کن میباشد و در روی سکو و قسمتی از استخر سایه بانی ساخته شده است

طبق مقرراتی که از طرف قهوه چی وضع شده صابون زدن در قسمت اول استخر ممنوع است و استحمام کنندگان پس از نظافت در قسمت دوم به قسمت اول میروند و چون گرمای این قسمت زیادتر است، بش از چند لحظه اقامت در آن ممکن نیست

....

کف و جدار استخر در نتیجه رشد بعضی از گیاهان ذره بینی سبزرنگ شده و بواسطه رسوب اکسیدهای آهن قرمز رنگ گردیده است

."

قهوه خانه یعقوب همان آبگرم قهوه سویی میباشد

. همانطوری که از توصیفات نویسنده استنباط میگردد، این آبگرم مخصوص اعیان وخانها بوده و نسبت به آبگرمهای دیگر تمیزتر و مجهزتر بوده است. جالب اینکه توصیفات ساختمانی این آبگرم تا همین امسال که برای احداث مجموعه مدرن آبدرمانی تخریب شد، تغییری نکرده بود.

عکس آبگرم پهنلو در سال ۱۳۲۹

پهنلو

 دوستانی که عکسهای قدیمی دارند با ذکر منبع و شخص صاحب عکس آنها را ذر وبلاگ خویش یا وبلاگ من قرار دهند تا مجموعه ای در مورد آبگرمها آماده کنیم.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 18 آذر1387ساعت 12:34  توسط وحید وطن پور  | 

بی توجهی اداره آب سرعین و استان به وضعیت آبگرمهای سرعین

روز پنج شنبه شب با عده ای از دوستان به آبگرم بش باجیلار رفتیم. دیدیم تو سالن ولوله ای هست و مسافرین هجوم برده اند به مسئول آبگرم که داره از دوشها گل و لجن میاد.(با توجه به بوی لجن و ترکیب آبهای سرعین، احتمالاً اکسیدهای آهن ته نشین شده در جداره لوله های انتقال آب می باشد که به علت ورود هوای مخلوط با آب به لوله ها باعث سایش و حل شدن آنها در لوله ها شده بود)

 بش باجیلار

عکس گل و لجن که داره از دوشها سرازیر میشه.

  ما هم ارگ سرعینی پیدا کردیم و رفتیم زیر دوشها و گفتیم لجن درمانی و گوگرد درمانی هست (آبها گرم سرعین میزان ترکیبات گوگردی بسیار پایینی دارد). خنده بازاری بود!!!

 لجن درمانی

 متأسفانه مسئولین مربوطه آبهای گرم سرعین فقط هر ساله اجارة آبگرم رو بالا برده و هیچ گونه رسیدگی ها لازم رو انجام نمی دهند. من خودم امثال در گیر همین کارها در احداث آبدرمانی قهوه سویی و  مدیریت آبگرم بش باجیلار بودم. در مورد آبدرمانی قهوه سویی که آقای عبدالله کیشی زاده به عنوان بخش خصوصی سرمایه گذار آن می باشد، تا امروز که حدود 30 درصد از ساخت پروژه پیشرفت داشته است، هیچ گونه تسهیلات وامی دریافت نکرده است. از زمان تحویل آبگرم بش باجیلار به مروت محمد زاده و عبدالله کیشی زاده، من خود شخصاً چهار نامه از طرف اجاره کننده ها در مورد خرابی پمپ تغذیه آب، خرابی سونا و جکوزی و ... به اداره آب نوشتم که با بی مهری مسئولین مربوطه قرار گرفت که نمونه ای از افتضاحات به بار آمده را در عکسها مشاهده می نمایید.

اداره آب 

این عکسها به همراه عکسهای دیگر برای ارائه مدارک به اداره آب تحویل داده خواهد شد. شایان ذکر است که من قبلاً نیز در مورد ایرادات بش باجیلار عکس گرفته و به مسئولین داده ام. ولی گو دلی که برای شهر و آبادی آن بتپد.

تمام حرفهای مسئولین و شعارهای آنها طبل تو خالی بیش نیستند.

از دوستانی که می خواهند در مقاله ای مشترک در مورد آبگرمهای سرعین، ایرادات، پیشنهاد و تاریخچه آبگرمها فعالیت کنند ، دعوت به عمل می آید.

+ نوشته شده در  شنبه 16 آذر1387ساعت 16:37  توسط وحید وطن پور  |